De zoekfunctie van je webshop is de zoekbalk in je eigen winkel: de klant typt een zoekopdracht, de zoekmachine vergelijkt die met je productdata en toont een gerangschikte lijst producten. Werkt het, dan staat een klant die weet wat hij wil in één stap op de productpagina. Werkt het niet, dan ziet hij de verkeerde producten of een pagina zonder resultaten, en dan haakt een groot deel af.
De meeste webshops gaan ergens de mist in. In de zoekbenchmark van het Baymard Institute ondersteunde 56% van de sites de zoekbehoeften van gebruikers onvoldoende. De gebruikelijke oplossingen zitten aan de kant van de zoekmachine (tolerantie voor typefouten, synoniemen, autocomplete), maar veel fouten komen uit de data waarin gezocht wordt: attributen die in vrije tekst staan, producttypes die niet in de titel staan, typenummers die nergens doorzoekbaar zijn. Dit artikel behandelt beide, plus de cijfers van je interne zoekfunctie die laten zien waar je moet beginnen.
Indexeren, matchen, ranken: wat elke zoekmachine in je webshop doet
Elke zoekmachine op een webshop, van de ingebouwde zoekfunctie van je platform tot een aparte zoekapp, doet drie dingen:
- Indexeren: de zoekmachine kopieert bepaalde productvelden naar een zoekindex. Velden die niet geïndexeerd zijn, kun je niet vinden, hoe goed ze ook zijn.
- Matchen: de zoekopdracht wordt vergeleken met de geïndexeerde tekst, met of zonder tolerantie voor typefouten, synoniemen, stamvormen ("boormachine" en "boormachines") en semantische matching.
- Rangschikken: de resultaten worden geordend op relevantie, populariteit, voorraad of merchandisingregels.
Bij de eerste stap beslist je productdata over de uitkomst. De ingebouwde zoekfunctie van Shopify is een handig voorbeeld, omdat de regels gedocumenteerd zijn. Volgens het Shopify Helpcentrum doorzoekt die de producttitel, de omschrijving, het producttype, tags, de leverancier, de varianttitel, de variant-SKU en de variantbarcode. Tolerantie voor typefouten geldt alleen voor titel, producttype, varianttitel en leverancier, en de eerste vier letters van een woord moeten kloppen. Een zoekopdracht met een typefout vindt dus geen woord dat alleen in een tag of de omschrijving staat. Voor het Nederlands ondersteunt Shopify volgens dezelfde pagina wel typfouttolerantie, maar geen stemming: enkelvoud en meervoud worden niet automatisch gelijkgesteld.
Dat heeft praktische gevolgen. Staat "draadloos" alleen als tag en typt een klant "draadlos", dan vindt Shopify het product niet. Is het producttype leeg, dan verlies je een veld met typfouttolerantie dat "boormachine" had gevonden. En zoekt iemand op "boormachines" terwijl overal "boormachine" staat, dan helpt alleen een synoniem of een titel die het woord laat matchen. Lightspeed, WooCommerce, CCV Shop en zoekapps indexeren andere velden, dus check de documentatie van je eigen zoekmachine voordat je besluit waar een waarde moet staan.
De acht soorten zoekopdrachten, en de data die elk nodig heeft
Baymard deelt zoekopdrachten in acht types in en test elke site op elk type. Bij zeven ervan staat tussen haakjes het aandeel onderzochte sites met problemen bij dat type, uit hetzelfde artikel van Baymard. Per type hebben we de productdata toegevoegd die moet bestaan voordat een zoekmachine de vraag kan beantwoorden.
Acht soorten zoekopdrachten en de productdata die elke soort nodig heeft
| Exact | "Bosch GSR 18V-55" | Niet gerapporteerd | Het typenummer of MPN in een geïndexeerd veld, niet alleen in een afbeelding of pdf |
|---|---|---|---|
| Producttype | "accuboormachine", "sandalen" | 20% | Het producttype in de titel of het producttypeveld, in de woorden die klanten gebruiken en niet in je interne categoriecode |
| Kenmerk | "rode linnen jurk", "18V boormachine onder 100 euro" | 39% | Kleur, materiaal, voltage en prijs als gestructureerde attributen die zoekfunctie en filters kunnen lezen |
| Gebruik | "cadeau bruiloft", "boren in beton" | 43% | Attributen voor toepassing of een omschrijving die het gebruik benoemt ("geschikt voor metselwerk en beton") |
| Afkortingen en symbolen | "13in laptophoes", "tv" | 54% | Synoniemen en genormaliseerde eenheden, zodat "13 inch", "13in" en "13-inch" naar dezelfde waarde leiden |
| Compatibiliteit | "hoes voor Sony RX100" | 44% | Een attribuut "geschikt voor" met modellen, geen zin die verstopt zit in de omschrijving |
| Probleem | "vlek in vloerkleed", "droge huid" | 37% | Tekst die het probleem noemt dat het product oplost, en synoniemen die problemen aan producttypes koppelen |
| Geen product | "retourneren", "bestelling volgen" | 66% | Geïndexeerde contentpagina's of doorverwijzingen voor veelgezochte servicevragen |
Laat je servicevragen buiten beschouwing, dan geven afkortingen, compatibiliteit, gebruik en kenmerken de meeste problemen. Juist die types leunen het zwaarst op gestructureerde productdata. Een synoniemenlijst helpt niet als de maat alleen als "33 cm" in de derde alinea van de omschrijving staat.
Waarom "13 inch laptophoes" niets oplevert
Neem een webshop met een laptophoes met deze data:
- Titel: NeoShell Sleeve Charcoal
- Producttype: leeg
- Tags: nieuw, zomersale
- Omschrijving: "Beschermende hoes van neopreen met zachte voering. Past op apparaten tot 33 cm."
- Varianten: Charcoal / Navy
Een klant typt "13 inch laptophoes". Geen enkel geïndexeerd veld bevat "13", "inch" of "laptophoes". Vereist de zoekmachine dat alle woorden matchen, dan krijg je nul resultaten. Doet hij dat niet, dan belandt de hoes ergens tussen telefoonhoesjes en dekbedovertrekken.
De oplossing zit in de data, in deze volgorde:
- Titel: "NeoShell laptophoes 13 inch, neopreen, antraciet". Producttype en maat staan nu in het veld dat het zwaarst meetelt. In onze gids over titeloptimalisatie lees je het volledige patroon.
- Producttype: "Laptophoes".
- Attributen: schermformaat 13 inch, materiaal neopreen, kleur antraciet. Die voeden ook de filters op de resultatenpagina.
- Compatibiliteit: "Geschikt voor MacBook Air 13, MacBook Pro 13, Dell XPS 13", in een eigen veld dat de zoekmachine indexeert.
- Synoniemen: "13in" en "13 inch", "laptop" en "notebook", "laptophoes" en "laptop sleeve" (Nederlanders zoeken allebei).
Vermenigvuldig dat met elk product in de categorie en je snapt waarom een zoekproject vaak een catalogusproject is. Consistente attribuutwaarden tellen even zwaar als gevulde: zegt de helft van je hoezen "13 inch" en de andere helft "13in", dan splitsen zoekfunctie en filters ze op. De gids over attribuutstandaardisatie laat zien hoe je zulke waarden gelijktrekt.
Tips voor de zoekfunctie zelf
Staat de data goed, dan maken deze punten in de interface het meeste verschil:
- Een zichtbaar zoekveld. Bij een groot assortiment hoort op desktop een open zoekveld en op mobiel een duidelijk zoekicoon of zoekveld, niet weggestopt in een menu.
- Autocomplete met producttypes en categorieën. Stel "laptophoezen" en "laptoptassen" voor terwijl de klant typt, niet alleen losse producten. Zo stuur je zoekopdrachten naar termen waar je catalogus antwoord op heeft.
- Tolerantie voor typefouten en stamvormen. Check op welke velden je zoekmachine die toepast, zoals het Shopify-voorbeeld laat zien.
- Filters op de resultatenpagina. Een zoekopdracht "boormachine" met 140 resultaten vraagt om filters voor voltage, accu inbegrepen en merk. Filters werken alleen als de attributen gevuld en consistent zijn; zie ons artikel over productfilters en UX.
- Een logische volgorde. Zet uitverkochte producten lager en gebruik boosts spaarzaam. Veel producten boosten voor één term begraaft de relevante.
- Antwoorden op servicevragen. Koppel "retourneren", "verzendkosten" en "openingstijden" aan de juiste pagina.
Maak van de pagina zonder resultaten een herstelpagina
Sommige zoekopdrachten leveren altijd niets op. Volgens het onderzoek van Baymard naar pagina's zonder resultaten biedt bijna 50% van de sites gebruikers geen goede manier om verder te komen na een zoekopdracht zonder resultaten. Baymard raadt aan om verwante categorieën te tonen, alternatieve zoekopdrachten voor te stellen met een voorproefje van hun beste producten, populaire of aanbevolen producten te laten zien en contactopties zoals live chat te bieden. Alleen "controleer je spelling" is niet genoeg.
Zoekanalyse: de cijfers die je bijhoudt
Je zoeklog is de meest directe registratie van vraag die je hebt: klanten die in hun eigen woorden vertellen wat ze willen. Volg deze cijfers elke maand:
Zes cijfers voor je interne zoekfunctie, met formule
| Zoekgebruik | Sessies met een zoekopdracht / alle sessies | Zegt hoeveel van je verkeer op de zoekfunctie leunt. |
|---|---|---|
| Percentage nul resultaten | Zoekopdrachten zonder resultaten / alle zoekopdrachten | Het eerste cijfer om omlaag te krijgen. |
| Exitpercentage na zoeken | Zoekopdrachten waarna de klant de site verlaat / alle zoekopdrachten | Hoe vaak een zoekopdracht het bezoek beëindigt. |
| Doorklikratio | Zoekopdrachten gevolgd door een klik op een resultaat / alle zoekopdrachten | Een lage ratio terwijl er wel resultaten zijn, betekent dat die resultaten irrelevant ogen. |
| Verfijningspercentage | Zoekopdrachten gevolgd door een nieuwe of aangepaste zoekopdracht | Veel verfijning op één term betekent dat de eerste resultaten misten. |
| Conversie na zoeken | Sessies met een zoekopdracht die eindigen in een bestelling / sessies met een zoekopdracht | Vergelijk die met de conversie van sessies zonder zoekopdracht. |
Het view_search_results-event en de parameter search_term
Google Analytics 4 legt zoekopdrachten op je site vast via verbeterde meting. Volgens de documentatie van Google verstuurt GA4 een view_search_results-event wanneer een pagina laadt met een zoekparameter in de URL, en slaat de zoekterm op in de parameter search_term. Standaard herkent GA4 de parameters q, s, search, query en keyword; andere voeg je toe in de instellingen van verbeterde meting. Shopify gebruikt q en WordPress (en dus WooCommerce) s, dus die werken direct.
Verbeterde meting leest alleen de zoekterm uit de URL. GA4 weet niet hoeveel resultaten de pagina toonde, en kan een zoekopdracht zonder resultaten dus niet zelf onderscheiden van een geslaagde. Wil je nul-resultaatzoekopdrachten rapporteren, laat je resultatenpagina dan het aantal resultaten meesturen met het event, bijvoorbeeld als eigen parameter, of gebruik de rapportage van je zoekapp.
Elke maand door je zoeklog
Maandelijkse review van je zoeklog in vijf stappen
De review legt ook de gewoontes bloot die je zoekresultaten slecht houden:
- Een nieuwe zoekmachine kopen voor een dataprobleem. Ook een slimmere zoekmachine vindt geen voltage dat in een pdf staat.
- Synoniemenlijsten als vuilnisbak. Honderden synoniemen die inconsistente attribuutwaarden oplappen, zijn lastig te onderhouden. Normaliseer de waarden.
- Intern jargon in titels. Een leverancierscode als "CDT-18-PRO" in plaats van "accuboormachine", het woord dat klanten typen.
- Belangrijke termen alleen in tags. Bij zoekmachines zonder typfouttolerantie op tags verstopt één typefout het product.
- Het zoeklog negeren. Zoekopdrachten zonder resultaten voor producten die je niet voert, zijn gratis marktonderzoek.
- Alleen conversie na zoeken meten. Zonder nul-resultaat- en exitpercentages zie je dat zoeken verkoopt, maar niet waar het faalt.
De productvelden vullen waar je zoekfunctie op leunt
WISEPIM is geen zoekmachine voor je webshop en verzamelt ook je zoeklog niet; die data staat in je webshop, je zoekapp of GA4. WISEPIM werkt aan waar zoeken het meest op leunt: de productdata. AI-verrijking vult ontbrekende attributen, producttypes en omschrijvingen in de hele catalogus, en Quality Guard signaleert producten waarbij een veld dat je zoekfunctie nodig heeft, zoals producttype of een belangrijk attribuut, leeg is. Met de koppeling met Google Search Console laat WISEPIM analytics ook zien met welke zoekwoorden mensen je producten in Google vinden: een tweede bron voor de woorden die klanten echt gebruiken.
Begin je bij nul? Pak deze maand je 20 meest gezochte termen zonder resultaten, bekijk de producten die hadden moeten verschijnen en vul de velden die ze missen. De gids over datavolledigheid helpt je bepalen welke velden je per categorie verplicht maakt.
