Artikelstamgegevens zijn de vaste gegevens die je ERP per artikel bijhoudt: alles wat je inkoopt, op voorraad hebt of verkoopt. Elk record hangt aan één artikelnummer en bevat de identificatiecodes, eenheden, verpakkingsniveaus, gewichten en afmetingen, inkoop- en verkoopparameters en de status van dat artikel. In het Engels heet dit de item master. Inkooporders, ontvangsten, orderpicks, facturen en prijslijsten verwijzen er allemaal naar, dus één fout veld komt in al die documenten terecht.
Duitse collega's noemen het de Artikelstamm en het onderhoud Stammdatenpflege. Voor een groothandel is de artikelstam de operationele helft van je productdata. De andere helft, de content die klanten lezen (omschrijvingen, kenmerken, afbeeldingen, classificaties voor webshops en catalogusbestanden), staat vaak in een PIM. De twee systemen vullen elkaar aan en werken het best als elk veld precies één eigenaar heeft.
Wat in de artikelstam hoort en wat ernaast staat
De documentatie van Microsoft voor Dynamics 365 Supply Chain Management beschrijft een product met een nummer, naam en omschrijving plus categorieën, attributen, afbeeldingen, eenheden met omrekeningen en vertalingen. Volgens dezelfde pagina kun je die definitie ook importeren uit PLM-, PDM- of PIM-systemen (Microsoft Learn). Microsoft noemt het actueel houden van productdata daar een kritisch bedrijfsproces op zich. Juist dat onderschatten veel groothandels.
Drie soorten gegevens worden vaak met de artikelstam verward, maar de meeste ERP's bewaren ze in eigen records:
- Voorraad. De artikelstam definieert het artikel. Voorraadrecords bevatten de hoeveelheid per magazijn, locatie en batch.
- Leveranciersrelaties. In SAP staat in het purchasing info record (Duits: Einkaufsinfosatz) de relatie tussen een artikel en een leverancier: het artikelnummer van de leverancier, prijzen en condities, de geplande levertijd en levertoleranties (SAP Learning). Andere ERP's gebruiken een leveranciersartikeltabel of een leveranciersprijslijst voor hetzelfde.
- Klantprijzen. Contractprijzen, kortingen per klantgroep en staffels staan meestal in prijslijsten of conditierecords, niet op het artikel zelf.
Die scheiding telt zodra je velden gaat inrichten. Koop je dezelfde kabelbinder bij twee leveranciers, dan heb je voor één artikelnummer twee leveranciersartikelnummers, twee inkoopprijzen en twee levertijden nodig. Ze als "leveranciersnummer 1" en "leveranciersnummer 2" op het artikel zetten werkt tot de derde leverancier komt. Daarna weet niemand meer van welke leverancier de inkoopprijs op het artikel komt.
Velden in de artikelstam van een groothandel, per groep
De tabel hieronder toont de veldgroepen die een technische groothandel meestal bijhoudt. Het voorbeeld is een fictieve zwarte kabelbinder van 4,8 x 300 mm, verkocht per zakje van 100 en ingekocht per doos van 20 zakjes. De waarden laten de vorm van de data zien, geen standaard. De GTIN's gebruiken het demonstratienummer van GS1.
Artikelstamvelden voor één kabelbinder, per veldgroep
| Identificatie | Artikelnummer | CT-4830-BK | ERP | Elke orderregel en factuur verwijst ernaar; een hergebruikt nummer mengt de historie van twee artikelen |
|---|---|---|---|---|
| Identificatie | GTIN van de verkoopeenheid | 9506000134352 (zakje van 100) | ERP, gecontroleerd in de PIM | Een fout controlecijfer faalt bij de scanner en op marktplaatsen |
| Fabrikant | Merk en fabrikantartikelnummer | Example Fixings, CT4830B | ERP of PIM | Installateurs zoeken op typenummer; spellingsvarianten verbergen dubbelingen |
| Leveranciersrelatie | Leveranciersartikelnummer, inkoopprijs, levertijd | A-77120, USD 9,10 per zakje, 10 dagen | Inkooprecord in het ERP | Eén artikel kan meerdere leveranciers hebben, elk met een eigen nummer |
| Eenheden | Basiseenheid, verkoopeenheid, inkoopeenheid, omrekeningen | Stuk; zakje = 100 stuks; doos = 20 zakjes | ERP | Een doosprijs gelezen als stukprijs zit er een factor 2.000 naast |
| Verpakkingsniveaus | GTIN, inhoud en afmetingen per niveau | Doos: 19506000134359, 20 zakjes, 40 x 30 x 25 cm | ERP | Locatietoewijzing, vrachtprijzen en palletplannen gebruiken deze waarden |
| Logistiek | Brutogewicht en afmetingen met eenheid | Zakje: 0,26 kg, 30 x 12 x 3 cm | ERP of PIM | Door elkaar gebruikte millimeters en centimeters breken vracht en feeds |
| Classificatie | ETIM-klasse en kenmerken, eigen productgroep | ETIM-klasse voor kabelbinders; groep FIX-CT | PIM | Technische klanten filteren en vergelijken op deze kenmerken |
| Handel en compliance | HS-code, land van herkomst, gevaarlijke stoffen | Post 3926, CN, nee | ERP | Douaneaangiftes en vervoerders lezen ze uit |
| Prijzen | Adviesprijs, inkoopprijs, btw-groep | USD 12,40 per zakje | ERP | Prijslijsten en margerapporten beginnen hier |
| Levenscyclus | Status en opvolger | Actief; opvolger CT-4830-BK2 | ERP, gespiegeld in de PIM | Uitlopende artikelen blijven online bestelbaar als de status niet meegaat |
Twee opmerkingen bij het voorbeeld. De HS-code is de post van viercijferig niveau voor andere artikelen van kunststof, uit hoofdstuk 39; je douane-expediteur bevestigt de volledige code voor je eigen artikel. Classificatie werkt een niveau hoger op dezelfde manier: in ons stappenplan voor ETIM-classificatie zie je hoe een leverancierscatalogus zijn ETIM-klassen en kenmerken krijgt.
Eenheden en verpakkingsniveaus: waar fouten in de artikelstam beginnen
De meeste fouten in de artikelstam van een groothandel zijn eenheidsfouten. De leverancier prijst per doos, de webshop verkoopt per zakje, de installateur telt stuks. De artikelstam heeft daarom één basiseenheid, meestal de kleinste eenheid die je in voorraad telt, en een omrekenfactor voor elke andere eenheid bij inkoop, verkoop en opslag. In ons artikel over meeteenheden in productdata lees je meer over eenheidscodes en omrekeningen.
Verpakkingsniveaus krijgen hun eigen GTIN. De GTIN Management Standard van GS1 kent een unieke GTIN toe aan elk niveau van de verpakkingshiërarchie boven de basiseenheid. Verandert het aantal artikelen in een doos, of het aantal dozen op een vaste pallet, dan is een nieuwe GTIN nodig (GS1). Gaat een leverancier van 20 naar 25 zakjes per doos, dan krijgt de doos dus een nieuwe GTIN. In je artikelstam maak je dan een nieuw verpakkingsniveau aan, in plaats van het aantal op het oude niveau aan te passen.
Drie eenheidsfouten komen in leveranciersbestanden steeds terug:
- Doosprijs op de stukseenheid. De leverancier noemt USD 182,00 per doos van 2.000 stuks. Ingelezen op het stuk zit elke orderregel er een factor 2.000 naast.
- GTIN op het verkeerde niveau. De doos-GTIN 19506000134359 in het veld van het zakje betekent dat de scanner aan de toonbank niets vindt, en dat de GTIN van het zakje zelf (9506000134352) in elke feed ontbreekt.
- Afmetingen zonder eenheid. De ene leverancier stuurt millimeters, de andere centimeters, een derde inches. Een zakje van 300 x 120 x 30 dat als centimeters wordt gelezen, is in je vrachtberekening drie meter lang.
Van prijsbestand van de leverancier naar bestelbaar artikel in zes stappen
Nieuwe artikelen beginnen zelden in het ERP. Ze beginnen als regels in een prijsbestand of nieuw-artikelenoverzicht van de leverancier. Met een vaste intake blijft je artikelstam vanaf dag één schoon:
- Eerst matchen, dan aanmaken. Zoek de GTIN en het fabrikantartikelnummer van elke regel op in je bestaande artikelstam. Een match betekent een nieuwe leveranciersrelatie bij een bestaand artikel, geen nieuw artikel.
- Eerst de eenheden rechtzetten. Lees op welke eenheid de prijs van de leverancier slaat (stuk, zakje, doos) en welke eenheid de GTIN identificeert. Noteer beide per regel voordat je iets importeert.
- Maak het artikel aan vanuit het sjabloon van de productgroep. Geef het artikelnummer uit, stel de basiseenheid in en voeg elke verkoop- en inkoopeenheid toe met omrekenfactor.
- Voeg de verpakkingsniveaus toe. Eén niveau per GTIN in het bestand, elk met inhoud, brutogewicht en afmetingen in je eigen eenheden.
- Koppel de leveranciersrelatie. Leveranciersartikelnummer, inkoopprijs per inkoopeenheid, minimale afname en levertijd horen op de relatie, niet op het artikel.
- Geef het artikel vrij. Zet de status pas op actief als de verplichte velden van die productgroep gevuld zijn, zodat niemand een half artikel kan bestellen of publiceren.
Stap 1 en 2 vangen de meeste problemen af. Een leveranciersbestand dat stuks- en doos-GTIN's in één kolom mengt, of sommige regels per 100 prijst, is voor de import veel goedkoper te corrigeren dan na de eerste verkeerde levering.
ERP-artikelstam en PIM: wie welk veld schrijft
Onze gids PIM vs ERP vergelijkt de systemen. Op veldniveau is de verdeling meestal eenvoudig. Het ERP is eigenaar van wat een transactie correct maakt: artikelnummer, eenheden en omrekeningen, verpakkingsniveaus, leveranciersrelaties, inkoop- en adviesprijzen, voorraad en status. De PIM is eigenaar van wat een artikel buiten je bedrijf vindbaar en begrijpelijk maakt: commerciële naam, omschrijvingen, classificatiekenmerken, afbeeldingen, documenten, vertalingen en content per kanaal.
Een paar velden zitten op de grens. GTIN, merk, fabrikantartikelnummer, gewicht en afmetingen voer je in het ERP in als het artikel wordt aangemaakt, maar elk kanaal heeft ze nodig en controleert ze. Laat ze van het ERP naar de PIM stromen. Vindt de PIM een fout, corrigeer die dan bij de bron in plaats van op twee plekken. Kies per veld één systeem dat schrijft en laat het andere alleen lezen.
Wie welke artikelgegevens schrijft
Leg de verdeling per veld vast, met een benoemde rol in plaats van een afdeling, en noteer wie elk veld na invoer controleert. Een tabel als deze, één keer afgesproken met inkoop, magazijn en e-business, beslecht de meeste latere discussies over wie wat had moeten corrigeren.
Eigenaarschap per veld in de artikelstam van een groothandel
| Artikelnummer en status | ERP | Stamgegevensteam | Inkoop en verkoop |
|---|---|---|---|
| Basiseenheid en omrekenfactoren | ERP | Stamgegevensteam | Magazijn bij ontvangst |
| Verpakkingsniveaus en hun GTIN's | ERP | Stamgegevensteam | Magazijn bij ontvangst |
| Leveranciersartikelnummer, inkoopprijs, levertijd | Leveranciersrelatie in het ERP | Inkoop | Financiën via prijsverschillen op facturen |
| Adviesprijs en prijslijsten | ERP | Prijsbeheer of verkoopleiding | Verkoop |
| GTIN van de verkoopeenheid, merk, fabrikantartikelnummer | ERP | Stamgegevensteam | PIM-controles voor elk kanaal |
| Gewicht en afmetingen | ERP | Stamgegevensteam, gemeten door het magazijn | PIM en facturen van vervoerders |
| Omschrijvingen, afbeeldingen, documenten, vertalingen | PIM | Contentteam | Categoriemanager |
| ETIM-klasse en kenmerken | PIM | Contentteam | Catalogusimports van klanten |
| Assortiment en content per kanaal | PIM | E-business | Foutrapporten van kanalen |
Codelijsten zoals eenheden, landen en productgroepen zijn referentiedata. Ze veranderen zelden, maar als ze veranderen raakt dat elk artikel dat ze gebruikt. In het artikel over referentiedata lees je hoe je die lijsten los houdt van de artikelen die ze gebruiken.
Wijzigingen in velden die de betekenis van een order veranderen
De meeste velden mogen elke dag veranderen: een betere omschrijving of een nieuwe afbeelding breekt niets. Een handvol velden verandert wat een orderregel betekent: basiseenheid, omrekenfactoren, aantal per doos, GTIN, inkoopeenheid en status. Pas je er één aan op een actief artikel, dan beschrijven openstaande orders, voorraad en prijslijsten ineens iets anders. Wijzigingen daarin lopen via een korte routine:
- Aanvraag met reden en datum. Artikel, veld, oude en nieuwe waarde, en de datum waarop het ingaat, meestal de dag waarop de nieuwe verpakking van de leverancier binnenkomt.
- Kijk wat er openstaat. Openstaande inkoop- en verkooporders, voorraad en prijslijsten in de oude eenheid of verpakking. Een gewijzigde omrekenfactor met voorraad op de plank vraagt dezelfde dag een voorraadcorrectie.
- Kies: aanpassen of nieuw record. Een typefout pas je aan. Een ander aantal per doos is een nieuw verpakkingsniveau met een nieuwe GTIN, volgens de GS1-regel hierboven. Een ander artikel krijgt een nieuw artikelnummer met een verwijzing naar de opvolger.
- Laat de veldeigenaar goedkeuren. Het stamgegevensteam voor eenheden en verpakking, inkoop voor leveranciersdata.
- Voer het door op de datum en geef het door. Eerst het ERP, dan de PIM, webshop, feeds en catalogusbestanden voor klanten bij hun volgende run.
- Leg het vast. Oude waarde, nieuwe waarde, datum en wie het goedkeurde. Betwist een klant drie maanden later een factuur, dan staat het antwoord in dit logboek.
Een vaste onderhoudsroutine voor je stamgegevens
Een artikelstam veroudert door kleine wijzigingen: een inkoper die een prijs overschrijft, een nieuw artikel gekopieerd van een oud met het verkeerde aantal per doos, een uitlopend artikel dat niemand blokkeert. De routine hieronder past bij een team van één tot drie mensen dat het aanmaken en onderhouden van artikelen naast ander werk doet.
Controles voor onderhoud van de artikelstam
De meeste van deze controles gaan het eerst mis in een leveranciersbestand, nog voordat iets in je artikelstam staat. Het artikel over leveranciers-onboarding behandelt de aanleverspecificatie en de eerste controle van een bestand van een nieuwe leverancier. Zorgt de levering van één leverancier steeds voor problemen, dan loopt bij de gratis productdata-check een collega samen met jou één leveranciersbestand door in een call.
Statussen die verkeerde bestellingen tegenhouden
Een statusveld helpt alleen als iedereen weet wat elke waarde toestaat. Veel groothandels werken met vier: in voorbereiding (alleen zichtbaar voor inkoop), actief (bestelbaar en gepubliceerd), uitlopend (restvoorraad verkopen, geen nieuwe inkooporders) en geblokkeerd (geen verkoop, geen inkoop, bewaard voor de historie). Geef uitlopende en geblokkeerde artikelen een opvolger, zodat verkoop en webshop klanten naar de vervanger kunnen sturen in plaats van naar een doodlopend artikel.
Begrippen rond de artikelstam in het Nederlands, Duits en Engels
Groothandels in Nederland, België en Duitsland werken vaak met leveranciers, ERP-consultants en software in alle drie de talen. Dit zijn de termen die je tegenkomt; bij de Duitse termen met SAP gaat het om de namen die SAP zelf in zijn Duitse documentatie gebruikt, bijvoorbeeld in de woordenlijst.
- Artikelstam: Artikelstamm (Duits), item master (Engels)
- Artikelstamgegevens: Artikelstammdaten, item master data
- Stamgegevensbeheer: Stammdatenpflege, master data maintenance
- Basiseenheid: Basismengeneinheit (SAP), base unit of measure
- Besteleenheid: Bestellmengeneinheit (SAP), purchase order unit
- Inkoopgegevens per leverancier: Einkaufsinfosatz (SAP), purchasing info record (SAP)
- Verpakkingshiërarchie: Verpackungshierarchie, packaging hierarchy
Waar de ERP-artikelstam stopt en WISEPIM verdergaat
WISEPIM is een PIM, geen ERP, en vervangt je artikelstam niet. Het productrecord bevat de artikelvelden die kanalen nodig hebben: GTIN, waarbij het controlecijfer bij opslaan wordt gecontroleerd, merk of fabrikant, fabrikantartikelnummer, UPC, kostprijs, gewicht en afmetingen met expliciete eenheden, HS-code en land van herkomst. Eenheden zijn codesets met omrekenfactoren, ETIM-klassen wijs je per productfamilie toe in de optionele module Classification, en producten kunnen levenscyclusfases doorlopen die je zelf instelt.
Een aantal taken van de artikelstam blijft bewust in het ERP. WISEPIM heeft per product één vrij tekstveld voor de leverancier: geen lijst met leveranciers per product, geen apart veld voor het leveranciersartikelnummer en geen records per verpakkingsniveau. Verpakkingsinhoud of besteleenheid voor een BMEcat-export kun je als attribuut vastleggen. In de praktijk gebruik je het ERP voor codes, eenheden, verpakking en leveranciersrelaties, en WISEPIM voor content, classificatie en de controles daarbovenop, zoals een Quality Guard-regel die producten zonder geldige GTIN uit een kanaal houdt. Hoe dat voor distributeurs werkt, zie je op de pagina PIM voor groothandels.

