DATANORM is het Duitse standaardformaat waarmee fabrikanten en groothandels artikelgegevens en prijzen aanleveren aan hun afnemers in de bouw- en installatiebranche: sanitair, verwarming en klimaat (SHK), elektrotechniek, dakdekkers, metaal en tegels. De recordindelingen zijn vastgelegd door het DATANORM-Arbeitskreis, een werkgroep van brancheverenigingen, fabrikanten, groothandels en softwarehuizen. Volgens DATANORM.de verscheen de eerste versie (versie 3) in 1986 en eindigde de ontwikkeling binnen de werkgroep met versie 5 in 1999.
In de praktijk zijn twee versies in gebruik: DATANORM 4 en DATANORM 5. Welke je levert, hangt af van de branchesoftware waarmee je klanten importeren. De FAQ van DATANORM.de zegt het simpel: versie 4 is nog altijd het meest gebruikt, en voor beeldverwijzingen heb je versie 5 nodig. Een DATANORM-bestand bevat commerciële gegevens (artikelnummer, korte teksten, prijzen, korting- en artikelgroepen, lange teksten, toeslagen). ETIM-klassen en -kenmerken zitten er niet in; daarvoor zijn BMEcat met ETIM en ETIM xChange bedoeld. Lever je als Nederlandse of Belgische fabrikant aan Duitse groothandels, dan krijg je vroeg of laat om dit formaat gevraagd.
DATANORM 3, 4 en 5: wat elke versie toevoegde
Elke versie is geschreven voor de opslag en software van zijn tijd, en die oude beperkingen zie je nog terug. Versie 3 gebruikte vaste records van 128 tekens, het formaat waarvoor IBM-diskettes waren ingedeeld. Versie 4 stapte over op velden gescheiden door puntkomma's. Versie 5 stemde veldlengtes af op EDIFACT-subsets en GAEB-overdrachtsrecords, aldus de DATANORM 5-pagina.
DATANORM van 1986 tot nu
1986 tot 1990
Fabrikanten, groothandels en softwarehuizen spreken onder de vlag van sanitairvereniging VSI een gedeeld formaat af.
Vaste records van 128 tekens met artikelen, korting- en artikelgroepen, prijsonderhoud en eenvoudige sets.1994
Puntkomma's als veldscheiding (behalve in het voorloopsrecord) maken de bestanden kleiner.
Voegt valuta, verpakkingshoeveelheid, staffeltoeslagen, grondstoftoeslagen, arbeidstijden en complexe sets toe. Versie 4.1 voegt extra tijd- en toeslagopties toe.Mei 1999
Verschijnt als zakboek; de werkgroep verklaart de ontwikkeling afgerond.
Voegt een eindrecord toe, tot 99 mediakoppelingen per artikel, nieuwe prijssoorten en calculatie-eenheden.Januari 2002
De overgangsperiode voor data-aanleveraars en softwarehuizen loopt af.
In de praktijk blijft versie 4 in gebruik voor eenvoudige artikelgegevens, dus beide versies circuleren nog.- 5
2026
Nieuwere formaten zoals ETIM xChange staan artikelnummers van 35 tekens toe.
DATANORM.de meldt dat een update wordt overwogen, maar er is nog niets besloten.
De versievergelijking op DATANORM.de noemt ook de tekenset: codepage 850, met de Duitse umlauts en ß toegestaan en de tekens ; [ ] { } \ | ~ niet toegestaan in de inhoud. De pagina voegt er droog aan toe dat niet iedereen zich daaraan houdt. Een bestand dat als UTF-8 uit een spreadsheet komt, is een veelvoorkomende reden dat een DATANORM-levering bij de import misgaat.
DATANORM-recordtypen, letter voor letter
Een DATANORM-bestand is een reeks records, en het eerste teken van elk record zegt wat het is. De veldposities staan alleen in de DATANORM-boeken van Krammer Verlag, die auteursrechtelijk beschermd zijn en niet gratis te downloaden. Daarom noemt dit artikel geen veldposities. De tabel bevat alleen recordletters die DATANORM.de op zijn versiepagina's noemt of waarover twee onafhankelijke importmodules het eens zijn (de DATANORM-import van Hamburger Software en een opensource DATANORM-parser). Kom je in een bestand een andere letter tegen, kijk dan in de boeken.
DATANORM-recordtypen en wat ze bevatten
| V | Vorlaufsatz | Kop: data-aanleveraar, valuta (EUR), vanaf versie 5 ook het soort data en het adres van de aanleveraar |
|---|---|---|
| K | Kundennummern-Kontrollsatz | Controlegegevens die tegen het klantnummer van de ontvanger worden gecontroleerd |
| A | Hauptsatz A | Het artikel: artikelnummer, korte teksten, prijs, eenheid, kortinggroep, EAN |
| B | Hauptsatz B | Versie 4: tweede deel van de artikelgegevens. Versie 5: alleen verwijderingen en artikelnummerwijzigingen, met uitloopdatum en vervangend artikel |
| T | Langtextsatz | Lange tekst en bestektekst (Ausschreibungstext), in regels van 40 tekens |
| P | Preisänderungssatz | Prijsonderhoud zonder de artikelen opnieuw te sturen (het DATPREIS-bestand) |
| R | Rabattsatz | Namen en kortingen van kortinggroepen (het .RAB-bestand) |
| S | Warengruppensatz | Namen van hoofdartikelgroepen en artikelgroepen (het .WRG-bestand) |
| Z | Zu-/Abschlagsatz | Vanaf versie 4: toeslagen en kortingen, staffelprijzen, grondstoftoeslagen zoals koper |
| J | Artikel-Set-Satz | Sets en stuklijsten; versie 5 splitst het setrecord naar functie in twee |
| C | Leistungssatz | Arbeidstijden gekoppeld aan artikelen of dienstensets |
| G | Grafikanbindungssatz | Alleen versie 5: tot 99 koppelingen per artikel, getypeerd als afbeelding, CAD-tekening, video of audio |
Versie 5 veranderde de betekenis van het B-record, en daar gaan gemengde omgevingen op stuk. Volgens de DATANORM 5-pagina zijn de artikelgegevens uit A en B van versie 4 samengevoegd in A, en dient B alleen nog voor verwijderingen en artikelnummerwijzigingen. Een verwijdering in versie 5 kan een uitloopdatum aankondigen en een vervangend artikel noemen, zodat de software van de installateur de opvolger automatisch in lopende projecten en calculaties zet. Een importmodule voor versie 4 weet daar niets mee.
Prijseenheden, hoeveelheidseenheden en kopertoeslagen
De meeste foute prijzen na een DATANORM-import zijn geen foute getallen. Het zijn juiste getallen, gelezen tegen de verkeerde eenheid. Drie velden bepalen wat een prijs betekent: de hoeveelheidseenheid, de prijseenheid en, in de elektrotechniek, de grondstoftoeslag.
- Prijseenheid. In versie 4 kon het prijskenmerk alleen per 1, 10, 100 of 1.000 aangeven. Versie 5 vult de prijseenheid direct in. Een kabel geprijsd per 100 m en gelezen als per meter is honderd keer te duur.
- Hoeveelheidseenheid en calculatie-eenheid. Versie 5 beperkt de vrije eenheden van eerdere versies en voegt een calculatie-eenheid met omrekenfactor toe. Het voorbeeld uit DATANORM 5 is een buis van 4 m die per lengte geleverd wordt maar per meter gecalculeerd. Vóór versie 5 losten softwarehuizen dat op met een apart meterartikel dat de leverancier niet kende.
- Grondstoftoeslagen. De versietabel noemt kopertoeslagen met gewichtsaandeel als gebruikelijk in de elektrotechniek, en ook toeslagen voor zilver, aluminium en messing. Ze reizen als toeslagrecords (Z), dus een bestand zonder die records prijst elke kabel te laag.
- Nieuwe prijssoorten. Naast brutoprijs en nettoprijs kan versie 5 een directe-leveringsprijs (Streckenpreis), een adviesverkoopprijs en een richtprijs doorgeven.
Het officiële controleprogramma is paula, dat de werkgroep volgens DATANORM.de in 1989 tot testsoftware benoemde. Het controleert elk recordtype tegen de boeken en geeft een testcertificaat af voor foutloze bestanden. Sinds 2021 kan dat alleen nog met de abonnementsversie, omdat certificaten uit verouderde desktopversies foute bestanden hadden doorgelaten. Voor het eenhedenprobleem over alle formaten heen, zie het artikel over meeteenheden.
ELDANORM: het eigen recordformaat van de elektrotechniek
ELDANORM is de recordstructuur die de Duitse elektrobranche afsprak voor artikelgegevens van fabrikant via groothandel naar elektrotechnisch installateur. Het wordt uitgegeven door het Arbeitskreis ELDANORM van drie verenigingen: VEG (elektrotechnische groothandel), ZVEH (elektrotechnische installateurs) en ZVEI (de vakgroep installatiemateriaal). De ELDANORM 2000-specificatie gaat terug tot versie 05/90, daarna 01/96, en Version 2000, geldig vanaf 1 januari 2000 met een laatste correctie in juli 2012. Arbeidsposities voor calculatie staan in een aanvullend formaat, ZVEHNORM.
ELDANORM lijkt op het eerste gezicht op DATANORM, een tekstbestand met records die met een letter beginnen, maar de details verschillen op punten die een importmodule moet kennen:
- Andere letters. Version 2000 kent H (hoofdrecord), I (identificatie), K (klasse en kenmerk), P (prijs), R (kortinggroep), S (zoektermen), T (tekst), U (oorsprong), V (kop), W (artikelgroep), X (artikelnummerwijziging) en Z (toeslag).
- Elk artikel begint met I. Het identificatierecord bevat de status (S voor standaard, L voor verwijderen), de EAN (tot 14 cijfers), het fabrikantnummer (tot 35 tekens) en het groothandelsnummer (tot 15). Daarna volgt het H-record.
- Geen onderhoudsstatus. Version 2000 schrapte de status voor onderhoud: een bestand maakt een record compleet aan of overschrijft het, of verwijdert het. Of bestaande velden overschreven worden, beslist de importerende software.
- Variabel scheidingsteken. Het tweede byte van het V-record bepaalt het veldscheidingsteken voor het hele bestand, en lege velden betekenen geen waarde, niet nul.
- Kenmerken als vrije tekst. Het K-record kan kenmerken als vrije tekst bevatten, bijvoorbeeld een kenmerk "Leistungsaufnahme" met waarde "600" en eenheid "Watt". De werkgroep vond een gedeelde nomenclatuur niet haalbaar en vraagt aanleveraars de gangbare schrijfwijze te gebruiken ("Farbe, nicht Color"). Precies dat gat vulde ETIM later.
De ELDANORM-specificatie laat de prijseenheidsval het duidelijkst zien. Een prijs hoort altijd bij de hoeveelheidseenheid en de prijseenheid, nooit bij de verpakking. Met hoeveelheidseenheid "13" (meter) en prijseenheid "100" geldt de prijs voor 100 m, of de haspel nu 785 m kabel bevat of een andere lengte. Met hoeveelheidseenheid "23" (kg) en prijseenheid "1000" is het de prijs per ton.
UGL is voor bestellingen en documenten, niet voor artikelgegevens
UGL (Übergabeschnittstelle lang) wordt vaak in één adem met DATANORM genoemd, maar doet iets anders: het brengt transactiedocumenten zoals aanvragen, offertes, bestellingen, pakbonnen en facturen over tussen de software van de installateur en de groothandel. Het is geen formaat voor artikelgegevens. Groothandelsgroep GC-Gruppe beschrijft UGL als een koppeling die zij eind jaren negentig bedacht, en presenteerde UGL 5.0 in 2019 als nieuwste versie.
Voor een productdatateam telt dat onderscheid, omdat UGL-documenten artikelnummers en prijzen bevatten die de software van de installateur moet herkennen. Gebruikt de artikelstam uit DATANORM het ene nummer en de orderbevestiging een ander, dan kan de installateur ze niet matchen. Artikelnummerwijzigingen horen in de artikelgegevens (het B-record in DATANORM 5, het X-record in ELDANORM), niet in een opmerking op de pakbon.
DATANORM, ELDANORM, BMEcat en ETIM xChange naast elkaar
De platte recordformaten en de XML- en JSON-formaten concurreren niet om hetzelfde bestand. DATANORM en ELDANORM voeden de commerciële kern van branchesoftware: hoe heet het, wat kost het, welke kortinggroep. BMEcat, de XML-catalogusstandaard van de Duitse inkoopvereniging BME (huidige versie 2005.2), en de uitwisselformaten van ETIM dragen de technische beschrijving als klassen en kenmerken. Het artikel over het BMEcat-bestand loopt dat formaat element voor element door.
Formaten voor artikelgegevens in de Duitse bouw- en elektrobranche
| DATANORM | DATANORM-Arbeitskreis | Tekstrecords, vanaf versie 4 gescheiden door puntkomma's, codepage 850 | Geen in ETIM-zin; versie 5 kan DIN 4000-kenmerklijsten dragen, zelden gebruikt | 5 (1999); 4 nog het meest gebruikt |
|---|---|---|---|---|
| ELDANORM | Arbeitskreis ELDANORM (VEG, ZVEH, ZVEI) | Tekstrecords, variabele lengte, scheidingsteken in de kop | Klasse- en kenmerkparen als vrije tekst in het K-record | 2000 (laatste correctie 2012) |
| BMEcat met ETIM | BME (BMEcat), ETIM International (ETIM BMEcat-richtlijn) | XML | ETIM-klassen, -kenmerken, -waarden en -eenheden | BMEcat 2005.2; ETIM BMEcat-richtlijn 5.0 (2021) |
| ETIM xChange | ETIM International | JSON met JSON-schema | ETIM-klassen, -kenmerken, -waarden en -eenheden | V2.0 |
ETIM International kondigde bij de ETIM BMEcat-richtlijn 5.0 in juni 2021 aan dat dit de laatste versie zou zijn en dat er een nieuw internationaal uitwisselformaat zou komen; dat werd ETIM xChange. Vraagt een Duitse groothandel je om DATANORM én een BMEcat-bestand, dan voedt hij meestal twee systemen: de branchesoftware die prijst en bestelt, en de online catalogus of het PIM dat de kenmerken nodig heeft. Het stappenplan voor ETIM-classificatie laat zien hoe een leveranciersbestand zijn klassen en kenmerken krijgt, en ETIM vs ECLASS gaat in op afnemers die de andere classificatie willen.
Waarom Duitse groothandels en installateurs nog om DATANORM vragen
Het formaat is oud, maar het bereik niet. De ontwikkelaarspagina van DATANORM.de stelt dat elk commercieel softwarepakket voor de bouwbranche een DATANORM 4- of 5-import heeft, zodat een installateur leveranciersartikelen direct in zijn artikelstam laadt voor bestekken, offertes en facturen. Voor een kleine installateur is die import de hele integratie. Geen XML-parser, geen kenmerkenmodel, alleen artikelen en prijzen.
Daarom krijgt een fabrikant die al rijke ETIM-data levert toch de vraag om DATANORM: het rijke bestand gaat naar de catalogus van de groothandel, het DATANORM-bestand naar de software van de installateur. In de Duitse SHK-branche bepalen de datakwaliteitsrichtlijn (DQR) en de datapools die daarop draaien inmiddels de rijke levering. DATANORM blijft de kleinste gemene deler daaronder.
Controles voordat je een DATANORM-bestand verstuurt
Controle DATANORM-levering
De artikelgegevens achter een DATANORM-bestand op één plek
WISEPIM leest of schrijft geen DATANORM, ELDANORM of UGL, en heeft geen koppeling met Duitse branchesoftware. Het DATANORM-bestand zelf komt uit je ERP of uit een speciale DATANORM-tool. Wat WISEPIM wel doet, is het werk dat aan elk van die bestanden voorafgaat: één record per artikel met EAN, fabrikantartikelnummer, merk, eenheden en afmetingen, per productfamilie geclassificeerd in ETIM 10.0-klassen via productclassificatie, met een ETIM-conformiteitsscore die laat zien welke klassekenmerken nog ontbreken of ongeldig zijn.
Vanuit dat record exporteert WISEPIM via de Feed Hub BMEcat 2005 met ETIM-kenmerken voor afnemers die BMEcat aannemen, en CSV- of Excel-bestanden voor wie met spreadsheets werkt. Binnenkomende leverancierslijsten lopen via de CSV- en Excel-import met een opgeslagen profiel per leverancier, dat ziet wanneer de kolommen van een levering veranderen.
Wil je eerst een tweede paar ogen op één leveranciersbestand voordat je iets bouwt, dan is de productdata-check een gratis beoordeling van één bestand door een mens, met een gesprek erbij. Voor een breder beeld van wat de installatiebranche van haar artikelgegevens nodig heeft, zie PIM voor installatietechniek.

